Tussen de 25% en 37% van de MBO-studenten stopt in het eerste jaar. Voor VMBO-T scholieren met een migratieachtergrond is dat percentage nog hoger. Het signaal kwam vanuit de bijlesgroepen waar één van ons werkte: scholieren die "blind" een opleiding kozen, vaak op basis van wat vrienden of familie deden.
De keuzehulp die er was (vragenlijsten, open dagen, brochures) bleek zelden hun werkelijke vraag te beantwoorden: hoe is het echt?
Doelgroep
Ik werkte in een team van vier service designers. Mijn rol lag vooral bij het doelgroeponderzoek: het werven van respondenten (uit eigen netwerk), het opstellen van de "ik ga studeren"-reis als interviewframe, en het afnemen van de gesprekken.
Ook deed ik mee aan de synthese, conceptkeuze, prototype-validatie en de eindpresentatie. Ik raakte halverwege ziek en moest een week inhalen. Een goede les in vragen om hulp en plannen onder druk.
Mijn bijdrage
We werkten in drie fases. In Discover brachten we het probleem in kaart via deskresearch (CBS, ResearchNed), enquêtes onder 28 eerstejaars MBO-studenten en diepte-interviews met vier respondenten, zowel huidige VMBO-scholieren als MBO-studenten die terugkijken.
In Define bouwden we een persona, customer journey, empathy map en stakeholder map. In een synthesis wall vertaalden we inzichten naar conceptideeën, en kozen via een conceptkeuzematrix het idee dat het beste aansloot bij de service-eisen.
In de Validatie testten we het concept bij zowel de doelgroep als bij stakeholders (ouders, VMBO-T docenten). MBO opleidingsinstellingen lieten we bewust buiten. Die hebben te veel belang bij de uitkomst om onafhankelijk te kunnen oordelen.
Methodes
Het belangrijkste inzicht uit de interviews: scholieren willen "weten hoe het echt is", en geloven daarin pas iemand die de opleiding al volgt. Niet een brochure, niet een vragenlijst, maar een student die laat zien hoe het is.
Daarnaast bleek TikTok het platform waar de doelgroep al uren per dag op zit. Dat werd ons format: korte, eerlijke vlogs van MBO-studenten over hun opleiding, onafhankelijk van de opleidingsinstelling.
MBO Stories is een platform waar VMBO-T scholieren via korte filmpjes en een chatfunctie in contact komen met echte MBO-studenten. Het algoritme leert wat aansluit bij de scholier en toont vergelijkbare opleidingen. Zo komt iemand ook in aanraking met studies die hij of zij anders nooit zou overwegen.
"Ik zou graag in contact willen komen met mensen die de studie hebben gedaan of doen."Respondent uit doelgroepinterview
MBO Stories selecteert geschikte MBO-studenten van zoveel mogelijk verschillende opleidingen. Zij maken regelmatig korte, eerlijke vlogs over hun studie. Het platform wordt aangeboden via middelbare scholen. VMBO-leerkrachten introduceren het tijdens hun gebruikelijke voorlichting.
Scholieren beantwoorden enkele vragen over hun interesses, kijken filmpjes, krijgen vergelijkbare opleidingen aanbevolen, en kunnen via een chatsysteem direct vragen stellen aan studenten van specifieke opleidingen. De aanbeveling uit de validatie: livestreams toevoegen, zodat de eerlijkheid van de antwoorden ook live zichtbaar is.
Service-flow
Het concept werd door zowel doelgroep als stakeholders enthousiast ontvangen. Het belangrijkste: het sluit aan op gedrag dat al bestaat (TikTok kijken) in plaats van iets nieuws op te leggen. Service design op zijn best: het werkt mee met de gebruiker, niet tegen.
Wat ik vooral meeneem: het concept dat enorm voor de hand ligt is niet altijd de beste. Pas door te luisteren én door te bouwen op wat er al gebeurt, kom je bij iets dat ook echt gaat werken.